Về việc công bố đại dịch cúm A/H1N1 toàn cầu:

Những ngày vừa qua dư luận xôn xao bởi báo cáo của Ủy ban Y tế Nghị viện trực thuộc Hội đồng châu Âu cho rằng đại dịch cúm A/H1N1 đã bị thổi phồng. Báo SK&ĐS đã có cuộc phỏng vấn TS. Jean-Marc Olivé, Trưởng đại diện Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tại Việt Nam.

PV: WHO giải thích thế nào trước tuyên bố của Hội đồng châu Âu cho rằng cúm A/H1N1 là đại dịch giả và chưa bao giờ xảy ra, thưa ông?

Đại dịch cúm A/H1N1 trước đây đã từng xảy ra tại châu Âu vào năm 1918 và lây lan với tốc độ chóng mặt, giết chết hơn 40 triệu người. Chính vì trong Lịch sử, nạn dịch đã để lại hậu quả nghiêm trọng như vậy cho nên WHO cần phải có sự chuẩn bị sẵn sàng để ngăn ngừa nguy cơ cúm A/H1N1 tái bùng phát. Thời gian vừa qua, dấu hiệu của dịch cúm đã bắt đầu xuất hiện ở nhiều quốc gia trên thế giới. WHO đưa ra nhận định tình hình nguy hiểm của dịch cúm là hoàn toàn dựa trên những số liệu, bằng chứng khoa học và sự giám sát, kiểm soát dịch gắt gao chứ không phải suy đoán mơ hồ.

Đây là sự thật và chúng tôi cho rằng việc WHO phải ra lời cảnh báo sớm là hoàn toàn hợp lí bởi khi tình huống xấu nhất có thể xảy ra, nếu cảnh báo ở mức độ nhẹ, trong trường hợp dịch diễn biến theo chiều hướng phát triển, các quốc gia sẽ bị động và không ứng phó kịp

PV: Theo tờ Digitaljournal người phát ngôn của WHO Gregory Hartl thừa nhận WHO biết các chuyên gia y tế trong Ủy ban Tư vấn có liên quan đến các Công ty dược. Nhiều mối quan ngại cho rằng sự kiện vừa qua có liên quan đến vấn đề lợi nhuận từ việc bán vaccin của các Công ty dược phẩm, WHO có giải trình gì về việc này không?

TS. Jean-Marc Olivé.

Chúng tôi khẳng định hoàn toàn không hề có chuyện WHO bắt tay với các Công ty dược để thổi phồng đại dịch cúm A/H1N1. WHO là tổ chức của thế giới có nhiệm vụ giúp đỡ các quốc gia trong việc đưa ra các chính sách, giải pháp để phòng chống dịch bệnh và các vấn đề y tế khác. Trước khi đưa ra một quyết định nào đó WHO luôn tham khảo ý kiến của các chuyên gia y tế hàng đầu thế giới.

Theo ý kiến của riêng tôi, trong sự việc vừa qua, khi Ủy ban tư vấn của WHO công bố tình hình dịch bệnh, rất nhiều tập đoàn dược tư nhân lớn trên toàn cầu đã cùng tham gia vào việc cung cấp vaccin. Ủy ban cũng như các Công ty tư nhân này khi phối hợp hành động đều cần đến sự tư vấn của các chuyên gia nhằm có thể cung ứng vaccin đến các nước đang cần trong thời gian nhanh nhất. Chính vì vậy mà mọi thảo luận đều là công khai và không hề có thông tin mật ở đây.

PV: Dư luận cho rằng việc đánh giá quá đáng mức độ nghiêm trọng của dịch cúm A/H1N1, gây sợ hãi không cần thiết ở châu Âu đã làm lãng phí lớn tiền bạc.Vậy theo ông thì ai, tổ chức nào sẽ chịu trách nhiệm về tổn thất đã gây ra ?

Về việc thổi phồng đại dịch cúm A/H1N1, như tôi đã giải thích trước đó, mức độ nguy hiểm của virut và liệu sự lây lan của nó có phát triển thành đại dịch hay không là điều chưa thể khẳng định được. Hơn nữa đại dịch cúm A/H1N1 lần này được xác định do chủng virut mới, bất định nên việc dự báo chắc chắn nó có gây ra bệnh nặng hay không là rất khó. Không có sự đề phòng, chúng ta không thể kiểm soát được đại dịch nếu nó tái bùng phát như năm 1918.

Quay trở lại vấn đề thiệt hại, giả sử WHO không đưa ra cảnh báo kịp thời, các quốc gia cũng chưa hề có phương án phòng chống thì có thể bây giờ đại dịch đã hoành hành và chúng ta không những thiệt hại về vật chất mà còn về nhân mạng. Khi ấy WHO sẽ phải trả lời câu hỏi: "Tại sao không làm gì để ngăn chặn đại dịch từ khi chưa bùng phát". Trước hai phương án này, WHO ở trong tình thế bắt buộc phải lựa chọn và chúng tôi đã quyết định hành động để chặn đứng đại dịch. Nhưng giờ đây WHO lại đang bị chỉ trích vì đưa ra khuyến cáo sớm.

PV: Trước cáo buộc "Cúm A/H1N1 là giả mạo", tiếng nói của WHO có thể bị ảnh hưởng ít nhiều. Vậy WHO đã đối phó ra sao và sẽ có phương án hoạt động gì trong thời gian sắp tới, thưa ông?

WHO là Tổ chức Y tế Thế giới có nhiệm vụ phải hỗ trợ các nước thành viên  trong việc phòng và chống các hiểm họa bệnh tật cũng như các vấn đề về y tế khác. Mọi khuyến cáo cũng như đề xuất của WHO đều được thảo luận với tất cả các bên để đưa ra quyết định cuối cùng với mục đích duy nhất là bảo vệ sức khỏe của công dân trên toàn cầu.

Vì chúng ta chưa biết được mức độ thiệt hại sẽ xảy ra do đại dịch là ở mức nào. Do đó chúng tôi quyết định có những biện pháp và hành động thích hợp. Tôi không nghĩ tiếng nói của WHO sẽ bị ảnh hưởng sau sự việc trên. WHO và các tổ chức quốc tế khác sẽ đánh giá lại đợt dịch này để rút ra bài học kinh nghiệm trong phòng chống các đợt dịch mới. Chúng tôi sẽ thảo luận và công bố chính thức tới các quốc gia thành viên về tình hình bệnh dịch trong thời gian sớm nhất.

PV: Xin cảm ơn ông!

Báo chí châu Âu lên tiếng về đại dịch cúm A/H1N1

Báo Y học Anh (BMJ) đang tiến hành điều tra về mối quan hệ giữa các phòng thí nghiệm bào chế thuốc với các chuyên gia của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Trong khi đó, ủy ban của Hội đồng châu Âu cũng nhấn mạnh tới sự thiếu minh bạch của WHO. Ngày 4/6, với việc công bố kết quả điều tra của BMJ và Cơ quan báo chí điều tra tại London, cũng như báo cáo được công bố cùng ngày của Ủy ban Y tế Nghị viện trực thuộc Hội đồng châu Âu, những chỉ trích đối với WHO trong dịch cúm vừa qua gia tăng thêm một nấc mới.

Kết quả điều tra ban đầu cho thấy một số chuyên gia tham gia chỉ đạo của WHO trong chiến dịch đối phó với dịch cúm A/H1N1 đã nhận tiền thù Lao của các Công ty sản xuất dược phẩm hoặc sản xuất vaccin chống virut cúm. Báo cáo thứ hai thì nhấn mạnh "sự thiếu minh bạch" trong kiểm soát dịch cúm A/H1N1 của WHO và các cơ quan y tế.

Báo cáo cũng cáo buộc các tổ chức này lạm dụng lòng tin tưởng của dân chúng châu Âu và cho rằng, sự suy giảm lòng tin này có thể sẽ là một nguy cơ lớn trong tương lai. Một năm sau tuyên bố bắt đầu dịch cúm trên toàn thế giới ngày 11/5/2009 của bà Margaret Chan, các kho thuốc chống virut và vaccin phòng chống virut cúm A/H1N1 của nhiều quốc gia phương Tây hiện vẫn chưa được sử dụng, mặc dù được đặt mua với giá không hề rẻ. Trong khi đó, ngân hàng JP Morgan ước tính lợi nhuận thu được từ việc bán vaccin phòng chống dịch cúm này đã mang lại cho các hãng dược phẩm khoảng 7-10 tỷ USD.

Trong khi đó, theo hai nhà báo Anh, Deborah Cohen và Philip Carter, các tài liệu trên tiết lộ rằng ESWI vốn được hãng dược phẩm Roche và các hãng sản xuất vaccin khác tài trợ hoàn toàn. Hơn nữa, cũng theo hai nhà báo này, hai trong số các chuyên gia phụ trách soạn thảo chiến lược của WHO nêu trên là René Snacken và Daniel Lavanchy đã từng tham gia vào các sự kiện được Roche tài trợ vào năm ngoái.

Báo cáo của Paul Flynn, nghị sỹ người Anh thuộc đảng Xã hội, được Ủy ban Y tế thuộc Hội đồng châu Âu thông qua ngày 4/6, cũng cáo buộc WHO "rất thiếu minh bạch" trong bước đưa ra quyết định công bố dịch cúm A/H1N1 trên toàn thế giới. Theo báo cáo, WHO đã thổi phồng mức nguy hiểm của dịch cúm này.

Báo cáo này sẽ được Hội đồng Nghị viện thuộc Hội đồng châu Âu thông qua vào ngày 24/6 tới.

Trang Anh (Thực hiện)